4 . الاصابة فى تمييز الصحابه ، تأليف ابن حجر عسقلانى ( م . 852 ه . ) اين كتابها هر يك در زمان خود ، كتابى معروف و با اهميت در صحابه‌شناسى و علم رجال محسوب مىشدند و اكنون نيز هستند . از اين ميان اصابه ابن حجر ، داراى اهميت بيشترى است و نسبت به كتب قبلى مفصل‌تر و جامعتر است و از مراجع عمده در احوال صحابه و حتى تابعين و نخستين محدثان به شمار مىآيد ؛ اين اثر نفيس شرح حال حدود 12 هزار صحابى ، اعم از زن و مرد را در بردارد ، كه در مقايسه با كتب قبلى بسيار قابل توجه است و تراجم صحابهء بيشترى را در خود گنجانده است ؛ زيرا ابو نعيم اصفهانى در كتاب ياد شده خود تنها هزار و 402 نفر را آورده و ابن عبد البرّ نيز به 4 هزار و 225 صحابى را اشاره نموده ، كه از اين ميان 3 هزار و 224 تن مرد و هزار و 1 تن نيز صحابهء زن هستند و يا ابن اثير در اسد الغابه شرح حال حدود 7 هزار و 703 صحابى را آورده كه از اين ميان هزار و 21 نفر زن و بقيه مرد هستند ؛ ولى ابن حجر در كتابش ، همان گونه كه گفته شد ، به ترجمهء حدود 12 هزار و 304 صحابى اشاره كرده ، كه از اين تعداد 10 هزار و 752 تن مرد و هزار و 552 تن نيز صحابهء زن هستند . « 1 » بدين جهت است كه كتاب اصابه نسبت به كتب قبلى جامعتر است و جايگاه ويژه‌اى در شناخت صحابه دارد . ما در اين مقاله درصدد معرفى اجمالى اين كتاب ارزشمند هستيم ؛ هر چند كه اين كتاب از شهرت زيادى برخوردار بوده و شمارى از محققان عرب همچون شاكر محمود عبد المنعم دربارهء آن تحقيق كرده و آن را به محققان شناسانده‌اند ، ولى از آن جا كه اين كتاب از اهميت بالايى در معرفت صحابه برخوردار بوده ، اميد است با معرفى آن ، هر چند ناقص ، توانسته باشيم در شناساندن منابع غنى فرهنگ اسلامى ، گامى كوچك برداشته باشيم . « 2 » 1 . اصابه و مؤلف آن الف ) شرح حال مؤلف اين اثر نفيس ، تأليف شهاب الدين ابو الفضل احمد بن على بن محمد ، مشهور به « ابن حجر

--> ( 1 ) . گفتنى است كه قبل از تدوين اين چهار اثر معروف ، افرادى همچون ابن سعد ( م . 230 ه . ) و خليفة بن خياط ( م . 240 ه . ) در كتب « طبقات » خود ، بخش قابل ملاحظه‌اى را به اصحاب اختصاص داده‌اند كه اين مطالب بعدها مورد استناد و در واقع پايهء اصلى تدوين كتب معرفة الصحابه قرار گرفته است . ( 2 ) . الگوى ما در معرفى اصابه و تقسيم‌بندى مطالب ، كتاب دو جلدى شاكر محمودى است .